Κυριακή, 31 Δεκεμβρίου 2017

Η Μικρασιατική Καταστροφή


Η Μικρασιατική Καταστροφή

Η προκυμαία της Σμύρνης φλέγεται
Θύματα στην προκυμαία της Σμύρνης





 
Με τον όρο Μικρασιατική Καταστροφή περιγράφεται περισσότερο η τελευταία φάση της Μικρασιατικής εκστρατείας, δηλαδή το τέλος του "ελληνοτουρκικού πολέμου του 1918-22", η φυγή από την Τουρκία της ελληνικής διοίκησης, που είχε εγκατασταθεί στα δυτικά μικρασιατικά παράλια, στη Σμύρνη, κατά τη Συνθήκη των Σεβρών, (αμέσως μετά την ανακωχή του Μούδρου), όπως και η σχεδόν άτακτη υποχώρηση του ελληνικού στρατού μετά την κατάρρευση του μετώπου και η γενικευμένη πλέον εκδίωξη μεγάλου μέρους του ελληνικού και χριστιανικού πληθυσμού από τη Μικρά Ασία, που είχε όμως ξεκινήσει πολύ νωρίτερα (δείτε σχετικά Συνθήκη του 1914, που είχε συνομολογήσει ο Ελευθέριος Βενιζέλος) και που είχε διακοπεί με την "ανακωχή του Μούδρου".

Τα γεγονότα αυτά είχαν ως αποτέλεσμα, μετά την Καταστροφή της Σμύρνης και της Ανακωχής των Μουδανιών, που συνομολογήθηκε στην ομώνυμη πόλη (11 Οκτωβρίου 1922), και τον ένα μήνα μετά την εκκένωση της χερσονήσου της Καλλίπολης (στις 11 Νοεμβρίου) από τους Έλληνες που έμεναν εκεί, καθώς και αργότερα με την "υποχρεωτική ανταλλαγή πληθυσμών" (1922-24) από όλη τη Μικρά Ασία και τον ερχομό 1.230.000 Ελλήνων χριστιανών και 45.000 Αρμένιων προσφύγων στην Ελλάδα, να επιφέρουν την τελεία καταστροφή του Θρακικού και Μικρασιατικού ελληνισμού μαζί με του Πόντου.

Ο πλήρης απολογισμός της καταστροφής αυτής που συντελέσθηκε ιστορικά σε δύο περιόδους, (αμφότερες τετραετίες), 1914-1918 και 1920-1924 είναι πράγματι πολύ δύσκολος. Οι αρπαγές και οι λεηλασίες σπιτιών και περιουσιών, οι γεωργικές και κτηνοτροφικές καταστροφές, το γκρέμισμα σχολείων, ναών και άλλων ευαγών ιδρυμάτων, η χρεοκοπία και καταστροφή βιοτεχνικών και βιομηχανικών επιχειρήσεων με τον παράλληλο ευτελισμό κάθε ανθρώπινης αξιοπρέπειας που περιλαμβάνονται μαρτυρικοί βασανισμοί αιχμαλώτων, βιασμοί και ηθική οδύνη υπό το κλίμα του τρόμου και της απειλής του θανάτου, αλλά και οι ατέλειωτες πορείες αιχμαλώτων, στα περιώνυμα "τάγματα εργασίας", με άγνωστο αριθμό ανθρώπων που χάθηκαν σ'αυτά, οι σφαγές, οι θηριωδίες μέχρι και οι εκτελέσεις επί των αποφάσεων των τουρκικών Δικαστηρίων της Ανεξαρτησίας δεν έχουν μέχρι σήμερα ερευνηθεί πλήρως.








 Οι σύνεδροι στο Παρίσι
Αμέσως μετά τη λήξη του Α' Παγκοσμίου πολέμου (1918) ξεκίνησαν οι εργασίες στη Σύνοδο Ειρήνης στο Παρίσι μεταξύ των νικητριών χωρών, ανάμεσα σε αυτές και την Ελλάδα. Ύστερα απο αγγλική και γαλλική συμφωνία, η 1η μεραρχία του Ελληνικού στρατού υπό τις διαταγές του συνταγματάρχη Ζαφειρίου αποβιβάστηκε στη Σμύρνη στις 2 Μαΐου του 1919 με σκοπό να εγκαταστήσει ελληνική διοίκηση και να προστατεύσει τους χριστιανικούς πληθυσμούς. Άλλωστε βρισκόταν ήδη από το 1913 διαδικασία εκκαθάρισης όλων των μη μουσουλμανικών στοιχείων. Ο ελληνικός πληθυσμός της Σμύρνης υποδέχθηκε με ενθουσιασμό τα ελληνικά στρατεύματα, θεωρώντας τα ως προμήνυμα για την παραχώρηση της πόλης στην Ελλάδα. Τους επόμενους μήνες συγκροτήθηκε στρατιωτική μεραρχία με έδρα την Σμύρνη υπό τον συνταγματάρχη Μαζαράκη. Τουρκικές αντάρτικες δυνάμεις αρνήθηκαν όμως να δεχθούν την ελληνική διοίκηση και ξεκίνησαν ανταρτοπόλεμο, με αποτέλεσμα η απόβαση του Ελληνικού στρατού να μετατραπεί σε μια μακρόχρονη εκστρατεία.

Παράλληλα, στη Συμμαχική Συνδιάσκεψη στο Παρίσι συζητιόταν η τύχη της καταρρέουσας Οθωμανικής αυτοκρατορίας και των εδαφών της. Τον Μάρτιο του 1920 το ελληνικό στρατηγείο μεταφέρθηκε από την Θεσσαλονίκη στη Σμύρνη υπό τον Λεωνίδα Παρασκευόπουλο. Ύστερα από πιέσεις του Ελευθέριου Βενιζέλου οι Μεγάλες δυνάμεις έδωσαν τη συγκατάθεση τους για προέλαση του Ελληνικού στρατού στην ενδοχώρα της Μικράς Ασίας. Τον Αύγουστο του 1920 υπογράφηκε τελικά η συνθήκη των Σεβρών, με την οποία γινόταν η οριστική παραχώρηση όλης της Θράκης (σχεδόν μέχρι την Κωνσταντινούπολη), καθώς και η παραχώρηση της διοίκησης της περιοχής της Σμύρνης για 5 έτη στην Ελλάδα (με το δικαίωμα ενσωμάτωσής της μετά από δημοψήφισμα). Μέχρι τις 10 Αυγούστου θα ακολουθούσε και η προσάρτηση της Ανατολικής Θράκης, αλλά και επίσημα των νησιών του Αιγαίου, τα οποία ήδη κατείχε η Ελλάδα από τους Βαλκανικούς. Επίσης ο Βενιζέλος με μυστική συμφωνία με την Ιταλία (Σύμφωνο Βενιζέλου - Τιττόνι) ρύθμιζε και το ζήτημα της ενσωμάτωσης της Βορείου Ηπείρου στο ελληνικό κράτος, και την τύχη των Δωδεκανήσων που κατείχαν οι Ιταλοί.

Παράλληλα με τις επιτυχίες της ελληνικής διπλωματίας και του ελληνικού στρατού, στο τουρκικό στρατόπεδο επικρατούσε εμφύλια διαμάχη μεταξύ της στρατιωτικής και πολιτικής εξουσίας. Ο Κεμάλ Ατατούρκ είχε επαναστατήσει κατά του Σουλτάνου και είχε συγκροτήσει, με την σύμφωνη γνώμη της Τουρκικής εθνοσυνέλευσης, κυβέρνηση. Μια από τις πρώτες του κινήσεις ήταν η μεταφορά της πρωτεύουσας από την Κωνσταντινούπολη, η οποία είχε καταληφθεί από τα συμμαχικά στρατεύματα, στην Άγκυρα. Από εκεί ο Ατατούρκ οργάνωσε συστηματικότερα την αντεπίθεση του. Επιπλέον είχε καταφέρει να υπογράψει ανακωχή με την Ρωσία και την Γαλλία έτσι ώστε να εξασφαλίσει τα νώτα του.








Η πορεία στην Καταστροφή
Γούναρης εναντίον Βενιζέλου (εκλογές 1920)

Κρίσιμη καμπή για την εξέλιξη της Μικρασιατικής εκστρατείας αποτέλεσαν οι εκλογές του 1920. Το αποτέλεσμα των εκλογών, μέσα σε συνθήκες Εθνικού Διχασμού και δυσαρέσκειας του ελληνικού λαού για την παρατεταμένη παραμονή των ελληνικών στρατευμάτων στην Μικρά Ασία, ήταν καθοριστικό για την μετέπειτα ιστορία του Ελληνικού Έθνους.

Ο Ελευθέριος Βενιζέλος ηττήθηκε στις εκλογές από τον Δημήτριο Γούναρη. Μόλις ένα μήνα πριν, ο φιλο-Ανταντικός Βασιλιάς Αλέξανδρος πέθανε αιφνιδίως από το διάσημο δάγκωμα του Μακάκου.

Το Νοέμβριο του 1920, ο Κωνσταντίνος Α΄ επέστρεψε στο θρόνο ύστερα από Δημοψήφισμα. Ο Κωνσταντίνος ήταν εξαιρετικά αντιπαθής στις Συμμαχικές δυνάμεις για το ρόλο που διαδραμάτισε στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Αγγλία, Γαλλία και Ιταλία, οι οποίες είχαν προειδοποιήσει την νέα κυβέρνηση για το τι θα σήμαινε μια πιθανή επιστροφή του Κωνσταντίνου στις σχέσεις τους με αυτή, παρέδωσαν διακοινώσεις με τις οποίες δεν αναγνώριζαν τον Κωνσταντίνο ως αρχηγό του κράτους και πάγωσαν όλα τα δάνεια που είχανε δρομολογηθεί προς την Ελλάδα.[2] Μόνο η Αγγλία συνέχισε πλέον, αν και μόνο σε διπλωματικό επίπεδο[3], να υποστηρίζει την Ελλάδα στον ελληνοτουρκικό πόλεμο.

Μερικούς μήνες αργότερα το σκηνικό αλλάζει ριζικά. Η Τουρκία με ηγέτη τον Κεμάλ Ατατούρκ καταφέρνει να συνθηκολογήσει μετά την Γαλλία, Ρωσία και με την Ιταλία και να επιτύχει την προμήθεια του Τουρκικού στρατού με πολεμικό υλικό από τις προαναφερόμενες χώρες.










Ο ελληνικός στρατός στην Αλμυρά έρημο (1921).
Την άνοιξη του 1921, ο Ελληνικός στρατός, ύστερα από στρατιωτικό συμβούλιο, αποφάσισε προέλαση προς την Άγκυρα και κατέλαβε καίρια στρατηγικά σημεία (Εσκί-Σεχίρ & Αφιόν-Καραχισάρ), χωρίς όμως να καταφέρει να εξαλείψει την τουρκική απειλή. Με το πέρασμα του χρόνου η εκστρατεία εξελίχθηκε οικονομικά δυσβάσταχτη για το Ελληνικό κράτος αφού κόστιζε 8.000.000 δραχμές ημερησίως. Ο Κεμάλ ως αρχιστράτηγος του τουρκικού στρατού με μυστική συμφωνία με τους Γάλλους (Συνθήκη της Αγκύρας) ακύρωσε τη συνθήκη των Σεβρών, ενώ παράλληλα οι Γάλλοι εγκατέλειψαν την Κιλικία[4] αφήνοντας άφθονο πολεμικό υλικό στα χέρια των Τούρκων. Στις 5 Απριλίου η Ιταλία εκκένωσε την περιοχή της Εφέσου, την οποία και κατέλαβε ο ελληνικός στρατός. Η προέλαση του ελληνικού στρατού τερματίστηκε στην ατυχή Μάχη στο Σαγγάριο τον Αύγουστο του 1921. Ακολούθησε στασιμότητα για περίπου ένα χρόνο, η οποία έφθειρε το ηθικό του στρατεύματος και αντίθετα έδωσε χρόνο στον Κεμάλ να αναδιοργανωθεί.

Τον Μαΐο του 1922 η κυβέρνηση Γούναρη παραιτήθηκε υπό το βάρος των εξελίξεων και την εξουσία ανέλαβε κυβέρνηση υπό τον Νικόλαο Στράτο. Επίσης, ο αντιστράτηγος Αναστάσιος Παπούλας παραιτήθηκε λόγω της άρνησης της κυβέρνησης να του στείλει ενισχύσεις και επέστρεψε στην Ελλάδα στα τέλη Μαΐου του 1922. Στη θέση του ανήλθε ο Γεώργιος Χατζανέστης, ο οποίος διέπραξε μοιραίο λάθος, υπάγοντας απ'ευθείας στη στρατιά τα τρία σώματα στρατού. Την ίδια εποχή πραγματοποιήθηκαν εκτεταμένες αλλαγές στο στράτευμα με αποτέλεσμα πολλοί έμπειροι αξιωματικοί να επιστρέψουν στην Ελλάδα. Σε διπλωματικό επίπεδο, οι προσπάθειες που γινόντουσαν όλο αυτό το διάστημα (Συνέδρια του Λονδίνου), μεταξύ Δυνάμεων, Ελληνικής κυβέρνησης και Τούρκων εκπροσώπων για συμβιβαστική λύση, δεν κατέληγαν σε κάποια συμφωνία. Εν τω μεταξύ , η οικονομική κατάσταση της χώρας βρισκόταν σε τραγικό επίπεδο. Ο Πέτρος Πρωτοπαπαδάκης, υπουργός οικονομικών, εφήρμοσε ένα σύστημα παγκοσμίως πρωτότυπο: διχοτόμησε το χαρτονόμισμα επιβάλοντας αναγκαστικό εσωτερικό δάνειο. Αν και το σύστημα απέδωσε, εντούτοις ενέτεινε τη λαϊκή δυσαρέσκεια.

Παράλληλα, η αντιπαλότητα σε πολιτικό επίπεδο, μεταξύ της κυβέρνησης και της αντιπολίτευσης συνεχιζόταν αμείωτη, γεγονός που εκφραζόταν στους πηχυαίους τίτλους των εφημερίδων της εποχής. Χαρακτηριστικά ήταν τα πρωτοσέλιδα του "Έθνους" και του "Σκριπ" (φιλοβενιζελική η πρώτη, αντιβενιζελική η δεύτερη) με ημερομηνία 1 Ιουνίου 1922, όταν κατηγορίες αλληλοεκτοξεύονταν ανάλογα με την τοποθέτηση της εφημερίδας.

Η νέα κυβέρνηση ζήτησε την άδεια των συμμάχων για στρατιωτική επιχείρηση στη Κωνσταντινούπολη. Οι Δυνάμεις όμως αρνήθηκαν και επισήμαναν ότι δόθηκαν εντολές στα συμμαχικά στρατεύματα στη Κωνσταντινούπολη και την Μ. Ασία να εμποδίσουν κάθε ελληνική κίνηση για την κατάληψή της.







Η τουρκική αντεπίθεση
Τουρκικά στρατεύματα πριν την αντεπίθεση

Από τον Σεπτέμβριο του 1921 ο κύριος όγκος των δυνάμεων του Ελληνικού στρατού είχε συγκεντρωθεί στο Αφιόν Καραχισάρ. Οι ανώτεροι αξιωματικοί πίστευαν ότι ελέγχοντας το Αφιόν Καραχισάρ μπορούσαν να ανακόψουν την τροφοδοσία του τουρκικού στρατού. Η ανώτερη ηγεσία του ελληνικού στρατού είχε υποτιμήσει τα στρατιωτικά σώματα του Κεμάλ, με αποτέλεσμα να παραμελήσει την άμυνα των συνόρων και να αρχίσει να καταστρώνει σχέδια κατάληψης της Κωνσταντινούπολης.

Σε αντίθεση με τους Έλληνες αξιωματικούς, οι οποίοι βρίσκονταν σε πλάνη, ο Κεμάλ Ατατούρκ γνώριζε πολύ καλά τις δυνάμεις του στρατού αλλά και τις μαχητικές ικανότητες του αντιπάλου στρατοπέδου. Χαρακτηριστικό είναι ότι από τους 177.000 Έλληνες στρατιώτες, μόνο οι 70.000 ήταν μάχιμοι ενώ οι υπόλοιποι απασχολούνταν σε διοικητικές υπηρεσίες. Ο τουρκικός στρατός είχε φροντίσει να εφοδιαστεί με καινούρια ανεπτυγμένα πυροβόλα, τα οποία τελικά έκριναν την έκβαση της μάχης στο Αφιόν Καραχισάρ. Σε αντίθεση με τους Έλληνες αξιωματικούς, οι οποίοι είχαν κερδίσει αξιώματα χωρίς να έχουν πολεμήσει σε πεδία μαχών, οι Τούρκοι αξιωματικοί είχαν λάβει μέρος σε πολλές δύσκολες μάχες και είχαν κερδίσει επάξια τον βαθμό τους. Σημαντικό ρόλο διαδραμάτισε και το ιππικό του Κεμάλ του οποίου ο σκοπός ήταν να ανακόψει τον εφοδιασμό των Ελλήνων και ταυτόχρονα να ξεσηκώσει τους πληθυσμούς των υπό κατοχή περιοχών σε εξέγερση. Από την άλλη πλευρά ο Ελληνικός στρατός, ταλαιπωρημένος από τις μάχες, ήταν δυσκίνητος και ανοργάνωτος. Ο πολεμικός εξοπλισμός ήταν αρχαϊκός ενώ η τροφοδοσία των ενόπλων δυνάμεων δυσλειτουργούσε.


Έλληνες στρατιώτες στο Αφιόν Καραχισάρ.
Το πρωί της 13ης Αυγούστου ο τουρκικός στρατός επιτέθηκε στις ελληνικές δυνάμεις στο Αφιόν Καραχισάρ. Η επίθεση των Τούρκων, την οποία διεύθυνε ο ίδιος ο Κεμάλ, ήταν αναμενόμενη παρόλ' αυτά αιφνιδίασε με την ποιότητα της την ηγεσία του Ελληνικού στρατού που περίμενε να αντιμετωπίσει άτακτα σώματα στρατού. Το πυροβολικό σε συνεργασία με το ιππικό συνέτριψαν σε ελάχιστο χρόνο την 1η & 4η μεραρχία στρατού. Οι ενισχύσεις δεν κατάφεραν να φτάσουν σύντομα, λόγω της ανασφάλειας που υπήρχε στο στράτευμα αφού η κατάλυση του νότιου μετώπου είχε ήδη διαδοθεί. Σημαντική αιτία αποδιοργάνωσης ήταν και η στρατολόγηση γεωργών και γενικά αμάχων χριστιανών οι οποίοι, εξαιτίας της απειρίας τους και του φόβου τους, αποσυντόνισαν πλήρως τα τακτικά σώματα στρατού. Παράλληλα η διακοπή κάθε μορφής επικοινωνίας, δηλαδή τηλεφώνου και τηλεγράφου, παγίδευσε τον ελληνικό στρατό σε μια εξ ολοκλήρου εχθρική περιοχή.

Δύο μέρες αργότερα ο ελληνικός στρατός είχε αυτοκαταστραφεί. Στον νότο είχαν σχηματιστεί δύο σώματα στρατού, του Αθανασίου Φράγκου και του Νικολάου Τρικούπη. Στις 17 Αυγούστου ο στρατός του Νικολάου Τρικούπη περικυκλώθηκε από τους Τούρκους και σταδιακά διασπάστηκε με αποτέλεσμα στις 20 Αυγούστου ο Τρικούπης και η φάλαγγα του, η οποία συμπεριλάμβανε δύο στρατηγούς διοικητές Σωμάτων, ένα μέραρχο, 190 αξιωματικούς και 4.500 οπλίτες, να παραδοθούν. Στο Βορρά, το Γ΄ Σώμα Στρατού δεν είχε ιδιαίτερες απώλειες, επειδή το κύριο βάρος της τουρκικής επίθεσης το είχαν δεχτεί οι μεραρχίες του νότου. Στις 24 Αυγούστου έφτασε με όλα τους τα πολεμοφόδια στην Προύσα και συνέχισε την πορεία του προς τα παράλια. Βέβαια υπήρξαν περιστατικά διάλυσης, όπως η αποκοπή και η αιχμαλώτιση της 11ης μεραρχίας από τους Τούρκους. Χαρακτηριστικό παράδειγμα πειθαρχίας επέδειξε η Ανεξάρτητη Μεραρχία υπό τον Δημήτριο Θεοτόκη, η οποία μέσα στον γενικό πανικό που υπήρχε διατήρησε την πειθαρχία της και κατευθύνθηκε με μηδαμινές απώλειες στα ελληνικά παράλια της Μικράς Ασίας. Ο κύριος λόγος της επιτυχίας της μεραρχίας ήταν η ειλικρίνεια που έδειξαν οι αξιωματικοί της απέναντι στους στρατιώτες για τις δυσκολίες της κατάστασης που αντιμετώπιζαν, γεγονός που επέδρασε σημαντικά στην ψυχολογία των στρατιωτών και τους συσπείρωσε. Εν τω μεταξύ η ελληνική ηγεσία βρισκόταν σε πλήρη άγνοια της κατάστασης αφού την ίδια στιγμή ο αρχιστράτηγος Γεώργιος Χατζανέστης βρισκόταν στην Αθήνα και κατέστρωνε σχέδιο κατάληψης της Κωνσταντινούπολης.




Η υποχώρηση του ελληνικού στρατού.

Στις 24 Αυγούστου η στρατιωτική ηγεσία συγκεντρώθηκε στη Σμύρνη και εξέδωσε διαταγές. Όμως οι διαταγές δεν είχαν ουσιαστικό αποδέκτη αφού όχι μόνο οι επικοινωνίες είχαν διακοπεί αλλά και οι στρατιώτες δεν υπάκουαν. Η αμυντική τακτική ήταν αδύνατη αφού πολλά σώματα στρατού είχαν αποκοπεί και κατευθύνονταν στα παράλια της Μικράς Ασίας.

Στις 5 Σεπτεμβρίου τα τελευταία τμήματα του Γ'Σώματος Στρατού εγκατέλειψαν την Μικρά Ασία από το λιμάνι της Αρτάκης αφήνοντας τους ανυπεράσπιστους Μικρασιάτες στο έλεος των Τούρκων, οι οποίοι ιδίως στην περιοχή της Σμύρνης μέχρι τέλους διαβεβαιώνονταν από τις Ελληνικές Αρχές οτι δεν υπήρχε κίνδυνος και λόγος ανησυχίας.

Τέσσερις μέρες αργότερα η κυβέρνηση Πρωτοπαπαδάκη παραιτείται και ύστερα από προσπάθειες του Παλατιού σχηματίζεται κυβέρνηση υπό τον Ν. Τριανταφυλλάκο. Στις 8 Σεπτεμβρίου οι πρώτοι Τούρκοι στρατιώτες μπήκαν στη Σμύρνη και στις 13 ξεκίνησε η Καταστροφή.







Αναφορές σε κτηνωδίες
Σφαγές από την πλευρά Τούρκων

Πρωτοσέλιδο της εφημερίδας Ελεύθερο Βήμα της 2 Σεπτεμβρίου 1922. Η κοινή γνώμη αγνοούσε την ταχύτητα της κατάρρευσης του ελληνικού στρατού στο μέτωπο. Τα νέα για την εγκατάλειψη των Ελλήνων της Μικράς Ασίας στην τύχη τους και οι θηριωδίες που ακολούθησαν έφτασαν σαν κεραυνός εν αιθρία.

Συνολικά η μικρασιατική εκστρατεία είχε ως αποτέλεσμα 25.000 νεκρούς και τραυματίες στρατιώτες από ελληνικής πλευράς. Πάνω από 1.500.000 Έλληνες αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τις εστίες των προγόνων τους και να έρθουν σαν πρόσφυγες στην Ελλάδα, αφήνοντας πίσω τους πάνω από 600.000 νεκρούς.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που έδωσε ο Ελ. Βενιζέλος με το υπόμνημά του στη Συνδιάσκεψη της Ειρήνης του Παρισιού, στη Μικρά Ασία ζούσαν 1.694.000 Έλληνες. Στη Θράκη και την περιοχή της Κωνσταντινούπολης 731.000. Στην περιοχή της Τραπεζούντας 350.000 και στα Αδανα 70.000. Σύνολο 2.845.000 Έλληνες που αποτελούσαν το 20% του πληθυσμού της περιοχής που κυριαρχούσε οικονομικά, είχε δε καταφέρει να διατηρήσει την πολιτιστική του κληρονομιά παρ' ότι αποτελούσε μειονότητα σε εχθρικό περιβάλλον.


Πρόσφυγες συνωστίζονται στην προκυμαία της Σμύρνης για να γλιτώσουν από τη φωτιά (1922).
Οι Τούρκοι ήθελαν να εξαφανίσουν κάθε ελληνικό στοιχείο από την Μικρά Ασία, προβαίνοντας σε ανείπωτα εγκλήματα, σύμφωνα και με τις μαρτυρίες των Δυτικών αυτοπτών μαρτύρων: Μαζικές πυρπολήσεις κτηρίων και ανθρώπων, βιασμοί, σφαγές, εκτελέσεις, βασανιστήρια κ.π.α. Αμερικανοί μάρτυρες διηγούνται ιστορίες για πυρπολήσεις αρρώστων μέσα σε νοσοκομεία και παιδιών μέσα σε σχολεία. Σύμφωνα δε με τον ανταποκριτή των Τάιμς του Λονδίνου, πολλοί Χριστιανοί κάηκαν μέσα στις εκκλησίες τους, όταν αφού κατέφευγαν σε αυτές, οι Τούρκοι τούς έβαζαν επί τούτου φωτιά.

Η γνωστή εκείνα τα χρόνια αμερικανίδα ιατρός M. C. Elliott, που επί πολλά χρόνια είχε υπηρετήσει σε νοσοκομεία της Εγγύς Ανατολής, κατέθεσε τις εμπειρίες της, σύμφωνα με τις οποίες περιέθαλψε εκατοντάδες βιασμένες από Τούρκους χριστιανές κοπέλες και άκουσε για αμέτρητες άλλες τέτοιες περιπτώσεις, αλλά δεν είδε ούτε μία Τουρκάλα σε αντίστοιχη κατάσταση.

Στα θύματα των Χριστιανών από τους Τούρκους συγκαταλέγεται και ο Μητροπολίτης Χρυσόστομος Σμύρνης , που πέθανε με ιδιαίτερα βασανιστικό θάνατο, καθώς και πολλοί άλλοι Επίσκοποι και ιερείς (342 μόνο στην Μητρόπολη Σμύρνης).

Αποκορύφωμα η πυρπόληση της αρμενικής και της ελληνικής συνοικίας της Σμύρνης. Το κάψιμο των σπιτιών ανάγκασε τους κρυμμένους σε αυτά Χριστιανούς να βγουν έξω στους δρόμους, με αποτέλεσμα και οι τελευταίοι που είχαν γλυτώσει από τις προηγούμενες σφαγές, να πέφτουν στα χέρια των Τούρκων και να υφίστανται τρομερούς βασανισμούς πριν τον θάνατό τους. Μεταξύ των θυμάτων, υπήρξαν και μεμονωμένες περιπτώσεις Δυτικών (Αμερικανών, Ολλανδών κ.α.), παρ’ ότι οι Τούρκοι κατά κανόνα αυτούς δεν τους πείραζαν .

Οι σφαγές κατά Ελλήνων και Αρμενίων από τους Τούρκους έκαναν τον Αμερικανό Πρόξενο στην Σμύρνη Τζωρτζ Χόρτον (George Horton) να γράψει: «Ένα από τα δυνατώτερα συναισθήματα που πήρα μαζί μου απ’ τη Σμύρνη ήταν το συναίσθημα της ντροπής, διότι άνηκα στο ανθρώπινο γένος»




Ο λευκός θάνατος της Τρίπολης

Οι Νεότουρκοι, αφότου της προέλασης των ρωσικών στρατευμάτων στις παραλιακές εκτάσεις του Χαρσιώτη ποταμού, δρομολόγησαν τις επιχειρήσεις εκτοπισμού του ελληνικού πληθυσμού, φέροντας το πρόσχημα της πιθανούς χριστιανικής σύμπραξης. Στις 8 Νοεμβρίου του 1916, ανακοινώθηκε το φιρμάνι και στις 13 Νοεμβρίου, τοιχοκολλήθηκε, δίδοντας χρονικό περιθώριο εγκατάλειψης, έως τις 16 Νοεμβρίου. Οι Έλληνες αρνήθηκαν την λιποταξία. Στις 17 Νοεμβρίου, οι Τούρκοι, προερχόμενοι από την Έσπια και τα πέριξ της Κερασούντας, εκκίνησαν τις διαδικασίες μαζικής διάλυσης κατοικιών. Τα φαινόμενα του αγροτικού σφετερισμού δεν έλλειπαν, καθ' όσον οι αποθήκες των γεωργικών καρπών πωλούνταν έναντι μηδαμινούς χρηματικής επιστροφής. Οι καμπάνες χτυπούσαν πένθιμα ολημερίς, ώσπου στις 9 Δεκεμβρίου, ανακοινώθηκε πως το αρμενικό χωριό Μπιρκ θα αποτελούσε τον οριστικό τόπο διαμονής των διωχθέντων. Ωστόσο, οι συνθήκες διαβίωσης διατηρούνταν σε χαμηλά επίπεδα, παρατηρώντας το γλυφό και άνοστο νερό, δεδομένου ότι η ιατροφαρμακευτική περίθαλψη βάδιζε σε αμφίβολες κατευθύνσεις, έχοντας πολλούς αρρώστους υπό το χείλος του πυρετού, της ακαθαρσίας και της πείνας. Ο συνωστισμός δημιουργούσε επιδημίες και ψείρες, οι οποίες αργά ή γρήγορα κατακτούσαν περισσότερες ψυχές. Οι ασθενείς φυλάσσονταν από τις οικογένειες τους, καθυστερώντας την προώθηση προς τις νοσοκομειακές μονάδες, ούσες φορείς των μικροβίων και των αποσκελετωμένων σκιών. Εκτός αυτών, η ψυχική κατάσταση των Χριστιανών βύθιζε στον κλονισμό, καθ' ότι απαλείφονταν τα αισθήματα του σεβασμού και της αγαθοσύνης, επικυριαρχώντας, η αναλγησία και ο πνευματικός ατομικισμός.


Σφαγές από την πλευρά Ελλήνων

Ο Βρετανός ιστορικός Άρνολντ Τόινμπι έγραψε ότι υπήρξαν οργανωμένες σφαγές κατά την διάρκεια της ελληνικής κατοχής της Σμύρνης. Ανέφερε ότι ο ίδιος και η γυναίκα του ήταν αυτόπτες μάρτυρες των «ελληνικών κτηνωδιών» - όπως τις περιγράφει - στις περιοχές Γιάλοβας (Yalova), Κίου (Gemlik) και Νικομήδειας (İzmit) και ότι όχι μόνο βρήκαν αδιαμφισβήτητες αποδείξεις στην μορφή «καμένων και λεηλατημένων σπιτιών, πτωμάτων που είχαν σφαχτεί πρόσφατα και τρομοκρατημένους επιζώντες», αλλά είδαν επίσης Έλληνες πολίτες να ληστεύουν και στρατιωτικούς να προβαίνουν σε εμπρησμούς. Σύμφωνα με τον Τόινμπι με την άφιξη των ελληνικών δυνάμεων εκδιώχθηκε ο άμαχος τουρκικός πληθυσμός, εξαναγκάζοντας χιλιάδες άστεγους πλέον να φύγουν από τις κατεχόμενες περιοχές.

Αντιδιαμετρικά κινείται ο Τζωρτζ Χόρτον στο βιβλίο του «Η Κατάρα της Ασίας», αφιερώνει ένα ολόκληρο κεφάλαιο «Η Θεωρία του 50-50», στο οποίο αντικρούει τη θεωρία περί σφαγών από Έλληνες, θεωρώντας ότι αποτελεί έξυπνη τούρκικη προπαγάνδα. Σαν αυτόπτης μάρτυρας στη Σμύρνη, γράφει ότι το σύνολο του ελληνικού στρατού τήρησε εξαιρετική στάση απέναντι στον τουρκικό λαό, ενώ κάνει ιδιαίτερη μνεία στην ελληνική διοίκηση της Σμύρνης για την αμερόληπτη εφαρμογή του νόμου, σε βαθμό που ο Κυβερνήτης Σεργιάδης, να χάσει τη δημοτικότητά του στο ελληνικό στοιχείο.

Κίνημα της 11ης Σεπτεμβρίου 1922, Η δίκη των έξι και Συνθήκη της Λωζάνης
Η ηγεσία του κινήματος της 11ης Σεπτεμβρίου.

Μετά την Μικρασιατική Καταστροφή οι στρατιωτικοί επαναστάτησαν με το Κίνημα της 11ης Σεπτεμβρίου 1922. Απαίτησαν την παραίτηση του Κωνσταντίνου, θεωρώντας τον από τους κύριους υπαίτιους των τραγικών εξελίξεων, και τη σύσταση νέας κυβέρνησης που να έχει την εμπιστοσύνη της Αντάντ. Με τον Βασιλιά να αποχωρεί στο εξωτερικό και την κυβέρνηση να παραιτείται, συστάθηκε στην Αθήνα έκτακτο στρατοδικείο ("δίκη των έξ", επειδή έξι τελικά καταδικάστηκαν και εκτελέστηκαν), με πρόεδρο τον στρατηγό Αλέξανδρο Οθωναίο, όπου παραπέμφθηκαν οχτώ υψηλόβαθμα στελέχη της κυβέρνησης Γούναρη, με την κατηγορία της εσχάτης προδοσίας. Παράλληλα ο Ελευθέριος Βενιζέλος τοποθετήθηκε επικεφαλής των διαπραγματεύσεων με τις Ευρωπαϊκές Δυνάμεις και τους Τούρκους εκπροσώπους. Η ηττημένη Ελλάδα θα υπογράψει τελικά στις 24 Ιουλίου 1923 την Συνθήκη της Λωζάνης, η οποία αντικατέστησε τη Συνθήκη των Σεβρών.

Η δίκη των υπαιτίων πραγματοποιήθηκε με συνοπτικές διαδικασίες και, χωρίς να αποδειχθεί η ενοχή των κατηγορουμένων, κατέληξε -κυρίως για την εκτόνωση της λαϊκής αγανάκτησης- με την καταδίκη σε θάνατο των: Δημητρίου Γούναρη, Νικόλαου Θεοτόκη, Γεώργιου Χατζανέστη, Πέτρου Πρωτοπαπαδάκη, Γεώργιου Μπαλτατζή και Νικόλαου Στράτου, στις 28 Νοεμβρίου 1922, απόφαση που θεωρήθηκε από πολλούς ως προαποφασισμένη. Οι κυριότερες κατηγορίες των μαρτύρων συνέγκλιναν στο ότι "οι κατηγορούμενοι τοποθέτησαν τα συμφέροντα του Θρόνου πάνω από τα Εθνικά συμφέροντα". Η εκτέλεση έγινε την ίδια μέρα στου Γουδή και προκάλεσε αντιδράσεις στο εσωτερικό της χώρας αλλά και στο εξωτερικό. 88 χρόνια αργότερα, το 2010, ο Άρειος Πάγος αναίρεσε την απόφαση του στρατοδικείου και αθώωσε τους καταδικασθέντες, μετά θάνατον.


Αποτίμηση
Ελληνοτουρκική ανταλλαγή πληθυσμών του 1923
Προσφυγόπουλα στην Αθήνα (1923).

Η Μικρασιατική Καταστροφή θεωρείται από τις μεγαλύτερες, αν όχι η μεγαλύτερη, συμφορά του ελληνισμού διαχρονικά. Με την Συνθήκη της Λωζάνης και την υποχρεωτική ανταλλαγή πληθυσμών, ο ελληνισμός της Ανατολής εξαφανίστηκε ύστερα από δύο χιλιάδες χρόνια και περίπου 1,5 εκατομμύριο πρόσφυγες ήρθαν υπό άθλιες συνθήκες στην Ελλάδα. Το σχεδόν χρεοκοπημένο ελληνικό κράτος έπρεπε τάχιστα να στεγάσει και να περιθάλψει αυτόν τον τεράστιο πληθυσμό.
Παράλληλα, με την αποχώρηση μουσουλμάνων στο θρήσκευμα από την ελληνική επικράτεια, η Ελλάδα κατέστη περισσότερο εθνικά και θρησκευτικά ομοιογενής, αλλά η Μεγάλη Ιδέα -κύριος συνεκτικός δεσμός της κοινωνίας και ο κύριος στόχος της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής για σχεδόν 100 χρόνια- έλαβε τέλος.

Η Καταστροφή του 1922 θα επιφέρει βαθιές τομές εντός της ελληνικής κοινωνίας σε όλα τα επίπεδα: οικονομικό (δημιουργία πολυπληθούς εργατικής τάξης στα μεγάλα αστικά κέντρα), πολιτικό (ριζοσπαστικοποίηση των πολιτικών δυνάμεων), καθώς και πολιτισμικό (νέα μουσικά ακούσματα, κουζίνα, νέες πνευματικές αναζητήσεις και λογοτεχνικά ρεύματα, όπως η γενιά του ’30 κτλ).















Τετάρτη, 27 Δεκεμβρίου 2017

Τούρκικος καφές

Τούρκικος καφές
Τούρκικος καφές, Ελληνικός καφές, σε μικρό φλιτζάνι.





Ο τούρκικος καφές (τουρκικά: Türk kahvesi), γνωστός στην Ελλάδα και ως ελληνικός καφές, είναι είδος καφέ που παρασκευάζεται με ψήσιμο, σε μπρίκι, αλεσμένων σε λεπτή σκόνη καβουρντισμένων κόκκων καφέ και ο οποίος πίνεται περισσότερο από κάθε άλλο είδος καφέ σε πολλές περιοχές της ανατολικής Μεσογείου, της Μέσης Ανατολής, των Βαλκανίων και της Βόρειας Αφρικής.

Ο τούρκικος καφές είναι Άυλη Πολιτιστική Κληρονομιά της Τουρκίας, σύμφωνα με την «Απόφαση 8.COM 8.28» της 8ης Συνόδου της οικείας Διακυβερνητικής Επιτροπής της UNESCO (Μπακού, 2–7 Δεκεμβρίου 2013).
Ο καφές αυτός ονομάζεται με διάφορους τρόπους, ανάλογα με την χώρα. Συναντιέται ακόμα με τις ονομασίες «αρμένικος καφές» (στην Αρμενία), «αραβικός καφές», ή «μεσανατολικός καφές». Στις χώρες των Βαλκανίων ονομάζεται συνήθως «τούρκικος» ενώ στην Κύπρο καλείται «κυπριακός». Στην Ελλάδα ήταν δεκτός και δεδομένος ως «τούρκικος» μέχρι την δίωξη των Ελλήνων από την Κωνσταντινούπολη κατά τις αρχές του '60, οπότε ο κόσμος, ως διαμαρτυρία, άρχισε να τον αποκαλεί «ελληνικό».
Στις χώρες της Μέσης Ανατολής είναι διαδεδομένη η ανάμιξη του καφέ με κάρδαμο και άλλα αρωματικά φυτά.







Παρασκευή
Βασικό εργαλείο της παρασκευής του τούρκικου καφέ είναι το λεγόμενο μπρίκι, μέσα στο οποίο πρέπει να βράσει (σχεδόν) το μίγμα του νερού με τον καφέ και τη ζάχαρη που ανακατεύουμε στην αρχή με το αναδευτήρι ή το κουταλάκι.
Επίσης χαρακτηριστικό είναι και το καϊμάκι, ένας πηχτός αφρός που δημιουργείται κατά το βρασμό του καφέ. Η παρασκευή του ελληνικού καφέ θεωρείται επιτυχημένη, όταν το καϊμάκι διατηρείται κατά το σερβίρισμά του. Σερβίρεται σε φλιτζάνι μικρό ή χοντρό (του καφέ), αργά, κατά τις ακόλουθες ονομασίες παρασκευής:

Σκέτος (60 ml νερό + 1 κουταλάκι καφέ)
Με ολίγη (60 ml νερό + 1 κουταλ. καφέ + ολίγη ζάχαρη στην μύτη του κουταλιού)
Μέτριος (60 ml νερό + 1 κουταλ. καφέ + 1/2 κουταλ. ζάχαρη)
Γλυκός (60 ml νερό + 1 κουτ. καφέ και 1 κουτ. ζάχαρη).
Σε μισό (30 ml νερό + 1 κουτ. καφέ και ανάλογη ζάχαρη για σκέτο, με ολίγη, μέτριο, γλυκό. Σερβίρεται σε μισό φλιτζάνι νερό και είναι πηχτός. Συνήθως σερβίρεται "βαρύς"[6]).
Ελαφρύς (60 ml νερό + 1/2 κουτ. καφέ + ανάλογη ζάχαρη για σκέτο, με ολίγη, μέτριο, γλυκό.)
Στο διπλό καφέ οι δοσολογίες απλά διπλασιάζονται.







Άλλες ονομασίες όπως «βαρύ γλυκός», ή «πολλά βαρύς» ή «βαρύ γλυκός και όχι», αφορούν το καϊμάκι όταν σερβίρεται στο φλιτζάνι με το μπρίκι χαμηλά, όπου "βαρύς" σημαίνει καϊμάκι λείο χωρίς φυσαλίδες. Όταν τοποθετούμε το μπρίκι στη χόβολη το σκεπάζουμε μέχρι τη μέση τραβώντας με το κουταλάκι τη χόβολη γύρω του. Όταν ο καφές αρχίζει και φουσκώνει είναι έτοιμος για σερβίρισμα (με το περίπου). Συγκεκριμένα, αυτός ο τρόπος εφαρμόζεται στους ανωτέρω καφέδες, ενώ οι λεγόμενοι βραστοί όπως πχ ο «γλυκύς βραστός» σημαίνει ότι το μπρίκι στο τέλος προτού αδειάσει όλο τον καφέ στο φλιτζάνι σηκώνεται ψηλά, ώστε να δημιουργηθούν φυσαλίδες στο καϊμάκι. Έτσι το καϊμάκι δεν είναι πηχτό και βαρύ. Παλαιότερα στα παραδοσιακά καφενεία ο ταμπής δηλαδή ο παρασκευαστής καφέδων, ήξερε να παρασκευάζει 48 διαφορετικά είδη καφέ, συνδυάζοντας την ποσότητα νερού, καφέ, ζάχαρης και τρόπου σερβιρίσματος. Υπήρχαν επίσης δύο είδη φλιτζανιού. Το κανονικό και το χοντρό που είχε διπλάσια σε πάχος τοιχώματα και διατηρούσε περισσότερο χρόνο τον καφέ ζεστό.

Για να παρασκευαστεί σωστά ο τούρκικος καφές χρειάζεται υπομονή, ώστε να χυλώσει. Παλιότερα ψηνόταν σε σιγανή φωτιά στην χόβολη, σχεδόν επί δέκα με είκοσι λεπτά της ώρας. Ο ταμπής ανακάτευε σιγά σιγά τον καφέ άλλοτε γυρίζοντας το ειδικό αναδευτήρι, άλλοτε χτυπώντας το ελαφρά στον πάτο του μπρικιού. Έτσι μόνο χύλωνε ο καφές.







Προέλευση
Η παρασκευή του καφέ με αυτόν τον τρόπο, χωρίς φιλτράρισμα, προέρχεται σχεδόν σίγουρα από τον αραβικό κόσμο. Στην Ελλάδα διαδόθηκε κατά τη διάρκεια της Οθωμανικής περιόδου. Σύμφωνα με την παράδοση οι πρώτοι που παρασκεύασαν τέτοιου είδους καφέ ήταν οι Βεδουίνοι της Μέσης Ανατολής οι οποίοι έβαζαν την χύτρα του καφέ πάνω στην άμμο που κάλυπτε την στάχτη και τα κάρβουνα για να τα κρατήσει ζωντανά. Γι' αυτό υπάρχει και η παράδοση να ψήνεται ο καφές πάνω σε άμμο (στη χόβολη) στα παραδοσιακά καφενεία. Η χρήση του καφέ εισήχθη στην Οθωμανική Αυτοκρατορία επί Σουλεϊμάν του Μεγαλοπρεπούς μετά την κατάκτηση της Αιγύπτου (1517). Δεν είναι ακριβώς γνωστή η εποχή που διαδόθηκε στην Κωνσταντινούπολη. Αρχικά τον κατανάλωναν σε μυστικιστικές τελετές αδελφότητες όπως οι Σούφι "Χαλβετί" και οι Μπεκτασήδες. Η ευρύτερη χρήση του στην Κωνσταντινούπολη έγινε με το άνοιγμα δύο καφεποτείων το 1554. Σε μια μεταγενέστερη μαρτυρία του 17ου αιώνα, αναφέρεται ότι ο φόρος για την εισαγωγή καφέ στο τελωνείο της Κωνσνταντινούπολης επί Σουλεϊμάν ήταν 8 άσπρα (ακσέ) η οκά για τους μουσουλμάνους και 10 άσπρα η οκά για τους "άπιστους". Ορισμένοι ιερωμένοι (ουλεμά) ήταν αντίθετοι με τη δημόσια χρήση του καφέ, γι'αυτό και στα τελευταία χρόνια της βασιλείας του Σουλεϊμάν άρχισαν να κλείνουν τα καφεποτεία.













Τετάρτη, 20 Δεκεμβρίου 2017

Retba Lake Senegal

Retba Lake Senegal
Η ροζ λίμνη στην Σενεγάλη. 





Κάτι λιγότερο από μία ώρα μακριά από την πρωτεύουσα της Σενεγάλης υπάρχει μια ασυνήθιστη λίμνη που δεν γίνεται να περάσει απαρατήρητη. Τα νερά τη έχουν ροζ χρώμα. Η Λίμνη Ρέτμπα έχει έκταση τρία τετραγωνικά χιλιόμετρα και στις ακτές της δεν υπάρχουν κάτοικοι. Χωρίζεται μόνο από μερικούς στενούς αμμόλοφους από τον Ατλαντικό Ωκεανό και, όπως ήταν αναμενόμενο η περιεκτικότητα της σε αλάτι, είναι πολύ υψηλή. Το ροζ χρώμα οφείλεται σε ένα είδος βακτηρίων (Dunaliella salinaτα), τα οποία έλκονται από την υψηλή περιεκτικότητα αλατιού της λίμνης. Τα βακτήρια παράγουν μια κόκκινη χρωστική ουσία για να απορροφούν το φως του ήλιου, δίνοντας έτσι αυτό το μοναδικό χρώμα στη λίμνη. Το ροζ χρώμα είναι πιο έντονο κατά τη διάρκεια της ξηρής περιόδου (η οποία διαρκεί από το Νοέμβριο έως τον Ιουνίου) και λιγότερο κατά τη διάρκεια της εποχής των βροχών (Ιούλιος-Οκτώβριος).








Υπάρχουν πολλές λίμνες, μεγάλες, εντυπωσιακές που μοιάζουν σαν καθρέφτες. Αυτή όμως η λίμνη των τριών τετραγωνικών χιλιομέτρων έχει κάτι ξεχωριστό. Είναι ροζ και αποτελεί πόλο έλξης δεκάδων φωτογράφων κάθε χρόνο ενώ είναι υποψήφια για τον κατάλογο της Παγκόσμιας Κληρονομιάς της Unesco.







Η ροζ λίμνη ή αλλιώς λίμνη Ρέντμπα βρίσκεται στη Σενεγάλη στη βορειοδυτική Αφρική και το χρώμα της οφείλεται σε ένα μοναδικό φαινόμενο. Τετράγωνα ακραιόφιλα βακτήρια (τα Dunaliella salina) αναπτύσσονται στη λίμνη και παράγουν μια κόκκινη χρωστική ουσία προκειμένου να αντέξουν την υψηλή συγκέντρωση αλατιού η οποία είναι 40% μέσα στη λίμνη. Η πυκνότητά τους μάλιστα είναι τόσο μεγάλη ώστε από ψηλά τα νερά να φαίνονται ροζ και από χαμηλά κατακόκκινα.







Σύμφωνα με τους επιστήμονες «Τα βακτήρια που περιέχει η λίμνη παράγουν μια κόκκινη χρωστική ουσία που απορροφά και χρησιμοποιεί την ενέργεια του ηλιακού φωτός για να δημιουργήσει περισσότερη ενέργεια, κάνοντας το χρώμα του νερού ροζ.» Όσον αφορά αυτούς που θέλουν να κολυμπήσουν οι ειδικοί μικροβιολόγοι αναφέρουν ότι δεν είναι επικίνδυνα τα νερά αλλά καλό είναι να προσέξουν. Υπάρχει πολύ μεγάλη άνωση και καλό θα είναι για να αποφευχθούν τα εγκαύματα από το αλάτι όποιος αποφασίσει να κολυμπήσει να έχει αλείψει το σώμα του με αγνό βούτυρο σύμφωνα με τους ντόπιους.







Τη λίμνη χωρίζει από τον Ατλαντικό ωκεανό μόνο ένας μικρό διάδρομος από αμμόλοφους, πράγμα που την κάνει ακόμη πιο εντυπωσιακή ειδικά αν γίνεται λήψη από ψηλά. Το χρώμα της είναι ιδιαίτερα ορατό κατά την διάρκεια της ξηρής περιόδου (από το Νοέμβριο ως τον Ιούνιο) και είναι λιγότερο ορατό όταν υπάρχουν βροχές. Επίσης το χρώμα αλλάζει ανάλογα με την ώρα της ημέρας και εξελίσσεται σε μωβ και σκούρο κόκκινο. Ντόπιοι πηγαίνουν καθημερινά για την συγκομιδή ορυκτών ενώ οι τουρίστες συρρέουν για να κολυμπήσουν και να φωτογραφίσουν το μοναδικό αυτό φαινόμενο. Το αλάτι εξάγεται στην περιοχή από τους 3.000 συλλέκτες που το μαζεύουν.
Τα ψάρια της Ροζ λίμνης έχουν προσαρμοστεί στην υψηλή περιεκτικότητα σε αλάτι αλλά είναι περίπου τέσσερις φορές μικρότερα από ό, τι εκείνα που ζουν σε ένα φυσιολογικό περιβάλλον. Ακόμη και για όσους φοβούνται το κολύμπι στη συγκεκριμένη λίμνη, η εμπειρία για όποιον έχει την τύχη να την επισκεφτεί είναι μοναδική.













Δευτέρα, 18 Δεκεμβρίου 2017

Vortex cannon

Vortex cannon
Στροβιλοβόλο πυροβόλο όπλο.




Το πλαστικό κανόνι" airzooka " του Brian Jordan.

Ένα κανόνι με στροβιλιστές αέρα είναι μια συσκευή που απελευθερώνει στρόβιλους αέρα σε σχήμα ντόνατς - παρόμοιο με τους δακτυλίους καπνού αλλά μεγαλύτερο, ισχυρότερο και αόρατο. Οι δίνες είναι ικανές να γκρεμίζουν τα μαλλιά, να διαταράσσουν χαρτιά ή να εκραγούν κεριά αφού ταξιδεύουν μερικά μέτρα.

Ο σχεδιασμός αποτελείται από ένα κοντό και ευρύ βαρέλι με ένα ελαφρύ κωνικό, κλειστό από ένα εύκαμπτο διάφραγμα στο μεγαλύτερο άκρο. Το διάφραγμα συνδέεται εσωτερικά με τον κύλινδρο με ελαστικές λωρίδες. Το κανόνι είναι "οπλισμένο" τραβώντας το διάφραγμα έξω, διασχίζει τις ελαστικές ζώνες και πυροβολώντας απελευθερώνει το διάφραγμα. Το διάφραγμα σπρώχνει γρήγορα μια ποσότητα αέρα από το ανοιχτό άκρο, δημιουργώντας ένα δακτύλιο περιδίνησης.







Ένα κανόνι με στρόβιλο αέρα μπορεί να γίνει εύκολα στο σπίτι, από ένα χαρτοκιβώτιο. Μια εμπορική έκδοση παιχνιδιού, με βαρέλι πλάτους 12 εκατοστών (30 cm) και χρήσιμη περιοχή 20 ποδιών (6,1 μ.) Πωλείται με το όνομα Air bazooka ή Airzooka .

Τα κανόνια αέρα χρησιμοποιούνται σε ορισμένα πάρκα διασκέδασης, όπως τα Universal Studios, για να διασκεδάζουν ή να εκπλήσσουν τους επισκέπτες.

Το παιχνίδι Wham-O Air Blaster που εισήχθη το 1965 θα μπορούσε να σβήσει ένα κερί στα 25 πόδια (7.6 μ.). Το εμπορικό Airzooka αναπτύχθηκε από τον Brian S. Jordan ο οποίος ισχυρίζεται ότι τον έχει συλλάβει όταν είναι ακόμα αγόρι. Ένα χαρακτηριστικό του Airzooka είναι μια χαλαρή μη ελαστική μεμβράνη πολυαιθυλενίου, που τεντώνεται από ένα καλώδιο bungee , και όχι από ελαστικές μεμβράνες. Αυτό επιτρέπει να μετατοπιστεί πολύ μεγαλύτερος όγκος αέρα.







Ένα μεγάλο κανόνι αεριωθούμενων στροβίλων, με βαρέλι πλάτους 9 πόδια (2,7 μ.) Και όγκο εκτόπισης 2,873 αμερικανικών γαλλίων (10,88 m 3 ) χτίστηκε τον Μάρτιο του 2008 στο Πανεπιστήμιο της Μινεσότα και ήταν σε θέση να φυσήξει κεριά στα 180 πόδια (55 m).

Το 2012 κατασκευάστηκε ένα μεγάλο κανόνι αεριωθούμενων στροβίλων για την τσεχική τηλεοπτική εκπομπή Zázraky přírody (Αγγλικά: Θαύματα της Φύσης ). Ήταν σε θέση να κατεβάσει έναν τοίχο από χαρτόκουτα από 100 μέτρα (330 πόδια) και αυτό ήταν ένα παγκόσμιο ρεκόρ. 













Κυριακή, 17 Δεκεμβρίου 2017

Apennine Colossus

Apennine Colossus
Villa di Pratolino

Ο Κολοσσός των Απέννινων (Apennine Colossus)

Αυτός ο επικός Κολοσσός, μισός άνθρωπος, μισό βουνό, χτίστηκε στα τέλη του 1500 από τον διάσημο Ιταλό γλύπτη Giambologna ως σύμβολο της τραχιάς οροσειράς των Απεννίνων της Ιταλίας. Αυτό το άγαλμα του θεού-βουνού που ονομάζεται Απέννινος, στέκεται με 11 μέτρα ύψος πάνω από το έδαφος της Villa di Pratolino στην Τοσκάνη.





Η Villa di Pratolino ήταν μια Αναγεννησιακή βίλα στην Vaglia της Τοσκάνης στην Ιταλία. Κατεδαφίστηκε το 1820 και τα απομεινάρια της είναι πλέον τμήμα της Villa Demidoff, 12 χλμ βόρεια της Φλωρεντίας.
Η βίλα χτίστηκε από τον Φραγκίσκο Α’ των Μεδίκων, Μεγάλο Δούκα της Τοσκάνης. Σχεδιαστής της βίλας και των κήπων της ήταν ο αρχιτέκτονας-σχεδιαστής-μηχανικός της αυλής του Bernardo Buontalenti, που την ολοκλήρωσε σε 12 χρόνια (1569-1581).
Το 1579 η κατασκευή ήταν σε τόσο προχωρημένο στάδιο που η βίλα χρησιμοποιήθηκε για τον γάμο του Φραγκίσκου με τη δεύτερη σύζυγο του Μπιάνκα Καπέλλο.







Μετά τον θάνατο του Φραγκίσκου το μέρος αφέθηκε στην τύχη του χωρίς συντήρηση. Το μέρος άλλαξε πολλούς ιδιοκτήτες και τελικά κατέληξε στην ιδιοκτησία της πόλης της Φλωρεντίας η οποία αναστήλωσε το μέρος και το άνοιξε για το κοινό (Μάιος μέχρι και Σεπτέμβριο).
Το πιο χαρακτηριστικό σημείο του κήπου είναι ένα άγαλμα, το Apennine Colossus (ο Κολοσσός των Απέννινων) (1579-1580), δημιουργία του γλύπτη Giambologna.













Τετάρτη, 13 Δεκεμβρίου 2017

Angel Falls

Angel Falls
Καταρράκτης Έιντζελ
Ο ψηλότερος καταρράκτης στον κόσμο.





Πρόκειται για τον ψηλότερο καταρράκτη του κόσμου που λέγεται Angel Falls ή και Salto Angel. Ο εντυπωσιακός καταρράκτης με ύψος 979 μέτρα και με ελεύθερη πτώση 807 μέτρων, βρίσκεται στην άκρη του υψιπέδου Αουγιάν-Τεπούι, στο Εθνικό Πάρκο Κανάιμα της Βενεζουέλας το οποίο και αποτελεί μνημείο παγκόσμιας κληρονομιάς της UNESCO.

Ο καταρράκτης Έιντζελ (ισπανικά: Salto Ángel, Σάλτο Άνχελ, γλώσσα Πεμόν: Κερεπακουπάι Βενά ή Παρακουπά Βενά) βρίσκεται στη Βενεζουέλα και είναι ο ψηλότερος καταρράκτης στο κόσμο με ύψος 979 μέτρα και με ελεύθερη πτώση 807 μέτρων. Ο καταρράκτης βρίσκεται στην άκρη του υψιπέδου Αουγιάν-Τεπούι, στο Εθνικό Πάρκο Κανάιμα, το οποίο αποτελεί μνημείο παγκόσμιας κληρονομιάς της UNESCO. Ο καταρράκτης πήρε το όνομά του από τον Τζίμι Έιντζελ, τον Αμερικανό αεροπόρο ο οποίος ήταν ο πρώτος που πέταξε πάνω από τους καταρράκτες.
Μερικοί ιστορικοί αναφέρουν ότι ο πρώτος Ευρωπαίος που επισκεύτηκε τον καταρράκτη ήταν ο Φερνάνδο ντε Μπέρριο, ένας Ισπανός εξερευνητής και κυβερνήτης του 16ου και 17ου αιώνα. Σύμφωνα με τις καταγραφές του Βενεζουελάνου εξερευνητή Ερνέστο Σάντσες λα Κρους, εντόπισε τους καταρράκτες το 1912, αλλά δεν δημοσιοποίησε την ανακάλυψή του. Είναι πιθανό ο Κρους να είδε τους καταρράκτες Μοντόγια στην Σιέρρα Πακαράιμα, που έχουν ύψος πάνω από 500 μέτρα. Οι καταρράκτες έγιναν γνωστοί και στον υπόλοιπο κόσμο όταν ο αμερικανός αεροπόρος Τζίμι Έιντζελ πέταξε από πάνω τους στις 16 Νοεμβρίου 1933, καθώς έψαχνε για φλέβες μεταλλευμάτων.







Επιστρέφοντας στις 9 Οκτωβρίου 1937, ο Έιντζελ προσπάθησε να προσγειώσει το Flamingo μονοπλάνο του με όνομα El Río Caroní στην κορυφή του Αουγιάν-τεπούι, αλλά το αεροπλάνο καταστράφηκε όταν οι τροχοί βυθίστηκαν στο ελώδες έδαφος. Ο Έιντζελ και οι τρεις σύντροφοί του, συμπεριλαμβανομένης της συζύγου του Μαρί, αναγκάστηκαν να κατεβούν από το τεπούι με τα πόδια. Τους πήρε 11 ημέρες για να επιστρέψουν πίσω στον πολιτισμό από την πίσω πλευρά, που έχει ήπια κλίση, αλλά τα νέα της περιπέτειάς τους εξαπλώθηκαν και οι καταρράκτες ονομάστηκαν Έιντζελ προς τιμήν του. Το όνομα του καταρράκτη - «Salto Ángel» - δημοσιεύθηκε για πρώτη φορά σε ένα χάρτη της κυβέρνησης της Βενεζουέλας το Δεκέμβριο του 1939. Το αεροπλάνο του Έιντζελ παρέμεινε στην κορυφή του τεπούι για 33 χρόνια, μέχρι να απομακρυνθεί με ελικόπτερο. Αποκαταστάθηκε στο Μουσείο Αεροπορίας στο Μαρακάι και τώρα βρίσκεται στην είσοδο του αεροδρομίου της Σιουδάδ Μπολίβαρ.







Το πρώτο καταγεγραμμένο άτομο ευρωπαϊκής καταγωγής που έφτασε στη βάση του καταρράκτη ήταν ο Λετονός εξερευνητής Αλεξάντρς Λάιμε, επίσης γνωστός ως Αλεχάνδρο Λάιμε στη φυλή ιθαγενών Πεμόν. Έφτασε στους καταρράκτες μόνος το 1946.  Ήταν ο πρώτος που θα φτάσει στην κορυφή τους στα τέλη του 1950, αναρριχόμενος από την πίσω πλευρά. Ο ίδιος επίσης, έφτασε το αεροπλάνο του Έιντζελ 18 χρόνια μετά την προσγείωση. Στις 18 Νοεμβρίου 1955 ανακοίνωσε στη Βενεζουελανή εφημερίδα El Nacional ότι το ρυάκι που τροφοδοτεί τους καταρράκτες, που δεν είχε κανένα γνωστό τοπικό όνομα, θα ονομαζόταν Γκάουγια, από τον ομώνυμο ποταμό της Λετονίας. Το 1955, το όνομα αυτό είχε καταχωρηθεί στο Εθνικό Χαρτογραφικό ίδρυμα της Βενεζουέλας (Dirección de Cartografía Nacional). Δεν υπάρχουν πειστικές αποδείξεις ότι οι αυτόχθονες πληθυσμοί Πεμόν είχαν δώσει ονόματα στα τοπικά ρεύματα, καθώς οι ιθαγενείς θεωρούσαν το Αουγιάν τεπούι επικίνδυνο μέρος και δεν το επισκέπτονταν.







Ο Λάιμε ήταν επίσης ο πρώτος που δημιούργησε ένα μονοπάτι που οδηγεί από τον ποταμό Τσουρούν στη βάση των καταρρακτών. Στο δρόμο, υπάρχει ένα σημείο το οποίο συνήθως χρησιμοποιείται για φωτογράφηση των καταρρακτών. Ονομάζεται Μιραδόρ Λάιμε προς τιμήν του. Αυτή η διαδρομή χρησιμοποιείται σήμερα κυρίως από τους τουρίστες.

Το επίσημο ύψος του καταρράκτη προσδιορίστηκε με μια έρευνα που διεξήχθη από μια αποστολή που οργανώθηκε και χρηματοδοτήθηκε από την Αμερικανίδα δημοσιογράφο Ρουθ Ρόμπερτσον στις 13 Μαΐου 1949. Η πρώτη γνωστή προσπάθεια αναρρίχησης έγινε το 1968 κατά τη διάρκεια της υγρής περιόδου. Απέτυχε λόγω της ολισθηρότητας του βράχου. Το 1969 μια δεύτερη απόπειρα έγινε κατά τη διάρκεια της περιόδου ανομβρίας. Η απόπειρα ματαιώθηκε από έλλειψη νερού και μια προεξοχή 400 μέτρα από την κορυφή. Η πρώτη ανάβαση στην κορυφή του βράχου ολοκληρώθηκε στις 13 Ιανουαρίου 1971. Οι ορειβάτες χρειάστηκαν εννέα και μισή ημέρες να ανέβουν και μία και μισή ημέρες να κατέβαινουν κάνοντας ραπέλ (καταρρίχηση με σχοινί).













Τρίτη, 12 Δεκεμβρίου 2017

Sonoran Desert

Sonoran Desert
Έρημος Σονόραν

Ο έρημος παράδεισος!





Η έρημος Sonoran είναι μια έρημος της Βόρειας Αμερικής που καλύπτει μεγάλα τμήματα των νοτιοδυτικών Ηνωμένων Πολιτειών στην Αριζόνα και την Καλιφόρνια και του Βορειοδυτικού Μεξικού στην Sonora , Baja California και Baja California Sur . Είναι η πιο καυτή έρημος στο Μεξικό. Έχει έκταση 260.000 τετραγωνικών χιλιομέτρων (100.000 τ.μ.). Το δυτικό τμήμα των συνόρων μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Μεξικού περνάει από την έρημο Sonoran.







Η έρημος Sonoran τυλίγεται γύρω από το βόρειο άκρο του κόλπου της Καλιφόρνιας , από την Μπάχα Καλιφόρνια Σουρ ( El Vizcaino στην κεντρική και του Ειρηνικού δυτική ακτή, κεντρική ακτή του κόλπου υποπεριοχή για τα ανατολικά προς τη νότια άκρη), βόρεια με ένα μεγάλο μέρος της Μπάχα Καλιφόρνια.







Στα ανατολικά και νοτιοανατολικά, η μετάβαση των ερήμων στα δάση των κωνοφόρων βουνών της Αριζόνα και τα δάση από πεύκα και βελανιδιά Sierra Madre και Sierra Madre Occidental σε υψηλότερα υψόμετρα. Στα νότια, το υποτροπικό ξηρό δάσος Sonoran-Sinaloan είναι η ζώνη μετάβασης από την έρημο Sonoran στα τροπικά ξηρά δάση του μεξικανικού κράτους Sinaloa.







Οι υποπεριφέρειες της ερήμου περιλαμβάνουν την έρημο του Κολοράντο της νοτιοανατολικής Καλιφόρνιας. και την έρημο Yuma ανατολικά του τμήματος βορρά-νότου του ποταμού Κολοράντο στη νοτιοδυτική Αριζόνα. Στην έκδοση του 1957, (η Βλάστηση της ερήμου  Sonoran), έχει διαιρεθεί η έρημος σε επτά περιοχές, σύμφωνα με τη χαρακτηριστική βλάστηση: Κάτω Κολοράντο κοιλάδα, Αριζόνα Upland, πεδιάδες Sonora, Foothills Sonora, Κεντρική ακτή του Κόλπου, περιοχή Vizcaíno, και Magdalena Περιφέρεια. Πολλοί οικολόγοι θεωρούν τώρα τις περιφέρειες Shreve Vizcaíno και Magdalena, οι οποίες βρίσκονται στη δυτική πλευρά της χερσονήσου Baja της Καλιφόρνιας , ως ξεχωριστή οικολογία.







Μέσα στη νότια έρημο Sonoran στο Μεξικό βρίσκεται το Gran Desierto de Altar , το Reserva de la Biosfera el Pinacate και το Gran Desierto de Altar («Εθνικό Πάρκο Pinacate» στο Μεξικό), που επεκτείνει 2.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα ορεινές περιοχές.  Το Εθνικό Πάρκο Pinacate περιλαμβάνει τη μοναδική ενεργή περιοχή Erg dune στη Βόρεια Αμερική. Η πλησιέστερη πόλη στην Reserva de la Biosfera el Pinacate y Gran desierto de Altar είναι το Puerto Peñasco (γνωστό και ως Rocky Point) στην πολιτεία Sonora του Μεξικού.







Η έρημος Sonoran περιλαμβάνει 60 είδη θηλαστικών, 350 είδη πτηνών, 20 είδη αμφιβίων, πάνω από 100 είδη ερπετών, 30 ιθαγενή είδη ψαριών, πάνω από 1000 ιθαγενή είδη μελισσών και περισσότερα από 2.000 είδη ιθαγενών φυτών. Η περιοχή της ερήμου Sonoran νοτιοανατολικά του Tucson και κοντά στα μεξικανικά σύνορα είναι ζωτικός χώρος για τον μόνο πληθυσμό των jaguars που ζουν στις Ηνωμένες Πολιτείες. 







Το Δέλτα του ποταμού Κολοράντο ήταν κάποτε ένα οικολογικό hotspot μέσα στην έρημο Sonoran, που τροφοδοτήθηκε από τη ροή του γλυκού νερού μέσω του ποταμού Κολοράντο σε αυτή την ξηρή περιοχή, αλλά το δέλτα έχει μειωθεί σημαντικά σε έκταση λόγω του φράγματος και της χρήσης του ποταμού Ανάντι.













Lady of Mali

Lady of Mali
Η κυρία του Μάλι

Γουινέα, Δυτική Αφρική 

Χαραγμένο από τον άνθρωπο ή από τη φύση; 
Κάποιοι αρχαιολόγοι πιστεύουν ότι πρόκειται για γλυπτό ηλικίας 20.000 ετών. 






Η κυρία του Μάλι (Γουινέα), είναι ένα αριστούργημα της φύσης, σε υψόμετρο 1500 μ. στο όρος Λουρ. Πρόκειται για την εικόνα μιας εντυπωσιακής μορφής όμορφης γυναίκας που έχει χαραχθεί στον βράχο από την διάβρωση του ανέμου κατά τη διάρκεια των αιώνων και είναι ορατή σε μεγάλη απόσταση σε πλήρη μορφή. Η "Παναγία του Μάλι" βρίσκεται σε ψηλό βράχο πάνω από μια άβυσσο. Το κεφάλι είναι περίπου 25 μέτρα ύψος, ενώ ολόκληρο το γλυπτό είναι περίπου 150 μέτρα ύψος. 
Ο Ιταλός γεωλόγος Angelo Pitoni, σύμβουλος για τον εγκλιματισμό των τροπικών φυτών και των λαχανικών σε μεσογειακά κλίματα για τον Οργανισμό Τροφίμων και Γεωργίας (FAO) του ΟΗΕ, υπέκυψε σε «χαμένο βασιλικό πυρετό» μετά την άσκηση των καθηκόντων του στην Αφρικανική Δημοκρατία της Γουινέας. Το ενδιαφέρον του αναφλέχθηκε το 1991 με την εντελώς τυχαία ανακάλυψη μερικών αινιγματικών αγαλμάτων στη βασανισμένη από τον πόλεμο Σιέρα Λεόνε, ακολουθούμενη από ένα εντελώς απροσδόκητο εύρημα: ένα γιγάντιο άγαλμα στα βουνά της Γουινέας, γνωστό στους ντόπιους ως «κυρία του Μαλί». Σε μια συνέντευξη με την δημοσιογράφο Carmen Machado, ο Pitoni εξήγησε ότι το άγαλμα βρίσκεται στα βόρεια της πόλης Conakry και αρκετά κοντά στα σύνορα της χώρας με το Μάλι. Ο γεωλόγος εκτιμά ότι η «κυρία του Μάλι» είναι ηλικίας είκοσι χιλιάδων ετών, μετρώντας αυτό μέσω της μετατόπισης ενός βράχου. Ο Πιτόνι μιλά επίσης για σπηλιές στην περιοχή που περιέχουν πολύ παλιές μούμιες που φυλάσσονται με φροντίδα από τους ντόπιους, με την πιθανή τους "Ατλαντική" προέλευση.
Ο γεωλόγος ενισχύει την πίστη του με ένα εξαιρετικό αντικείμενο: ένα παράξενο κρύσταλλο που βρίσκεται στα πεδία διαμαντιών της Σιέρα Λεόνε και το οποίο μοιάζει με ένα καθαρό τιρκουάζ παρόμοιο με κάποιο που βρίσκεται στα θωρακικά των αιγυπτιακών ιερέων. Οι αναλύσεις που πραγματοποιήθηκαν σε αυτή την "Πέτρα του Ουρανού", όπως την αποκαλεί, αποκάλυψαν ότι είναι διαφορετική από κάθε άλλο πολύτιμο λίθο γνωστό στον άνθρωπο: εβδομήντα επτά τοις εκατό οξυγόνο, είκοσι τοις εκατό άνθρακα και ασβεστόλιθο, με οξείδιο του πυριτίου και ιχνοστοιχεία ενώ ένα βαθύ, γαλάζιο χρώμα της πέτρας είναι απόλυτα διαφανές. 







Επιπλέον, η "κυρία του Μαλί" φαίνεται να συνδέεται λογικά με το "Skystone", ώστε να τραβήξει τα όρια ενός αρχαίου προηγμένου πολιτισμού που επεκτάθηκε από τη Σιέρρα Λεόνε στη Γουινέα (αλλά ίσως και στο Μάλι), που χρονολογείται σε μια περίοδο που κυμαίνεται από 12.500 σε 35.000 χρόνια πριν. Αυτό είναι πραγματικά πολύ πιθανό, δεδομένου ότι υπάρχουν αρχαιολογικά ευρήματα απτής ύπαρξης προηγμένων πολιτισμών στον κόσμο εκείνη την εποχή, όπως αποδεικνύεται από τις πολλές υποβρύχιες δομές στα ανοικτά των ακτών της Κούβας και την τεράστια υπόγεια δομή στο Yonaguni (Ιαπωνία). Πιστεύεται πως οι προηγμένοι πολιτισμοί αναπτύχθηκαν στην τελευταία εποχή των παγετώνων, που κυμαίνονταν από μόλις 12.500 έως 35.000 χρόνια πριν. 









Κυριακή, 10 Δεκεμβρίου 2017

Sukhoi Su-57

Sukhoi Su-57
Ένας θρύλος γεννιέται!




Το Sukhoi Su-57 (PAK FA) (Ρωσικά: Перспективный авиационный комплекс фронтовой авиации, Perspektivny aviatsionny kompleks frontovoy aviatsii, κυριολεκτικά Μελλοντικό Αεροπορικό Σύστημα Αεροπορίας Μετώπου) είναι το ρωσικό πρόγραμμα ανάπτυξης ενός μαχητικού 5ης γενιάς για τη Ρωσική Πολεμική Αεροπορία. Το παρόν πρωτότυπο της σειράς είναι το T-50.

Sukhoi Su-57
Sukhoi T-50 Beltyukov.jpg
Τύπος Μαχητικό αεροπορικής υπεροχής και βομβαρδισμού
Κατασκευαστής OKB Sukhoi
Ώση 2 x 14.5 kN
Πλήρωμα 1
Μήκος 20,00 m
Εκπέτασμα 14,50 m
Ύψος 5,80
Επιφάνεια πτέρυγας 78,80
Μέγιστο βάρος απογείωσης 37.000 kg
Μέγιστη ταχύτητα 2.500 km/h
Αυτονομία 2.500 km
Μέγιστο ύψος 20.000 km/h
Βαθμός ανόδου 2.100 m/min
Πυροβόλα Όλα τα όπλα μεταφέρονται σε δυο μεγάλες αποθήκες οπλισμού μέσα στην άτρακτο. Μεταφέρει αλλά δυο βλήματα σε δυο πλευρικά τοποθετημένες αποθήκες (στις βάσεις της πτέρυγας).
Το συμβόλαιο για την ανάπτυξή του το κέρδισε η εταιρεία "Sukhoi" αλλά το ανέπτυξε και με την χρηματοδότηση των Ινδών που ενδιαφέρονται για το αεροσκάφος και έλαβαν μέρος στο πρόγραμμα. Ουσιαστικά το αεροσκάφος είναι η βάση του εγχειρήματος Sukhoi/HAL FGFA που διεκπεραιώνεται από κοινού με τις ενδιοαφερόμενες ινδικές εταιρείες. Το πρωτότυπο εκτέλεσε την παρθενική του πτήση στις 29 Ιανουαρίου του 2009, στην αεροπορική βάση του Κομσομόλσκ-να-Αμούρ, με δοκιμαστή πιλότο τον Σεργκέϊ Μπογκντάν. Διήρκεσε 45 λεπτά και κρίθηκε επιτυχής από τους υπευθύνους του προγράμματος. Η δεύτερη πτήση έγινε στις 6 Φεβρουαρίου και η τρίτη στις 12 Φεβρουαρίου.







Γενική Περιγραφή
Πρόκειται για ένα βαρέος τύπου αεροσκάφος (με μέγιστο βάρος απογείωσης περίπου 35 τόνους), όπως τα Su-27 και Su-47. Σχεδιάστηκε ως απάντηση στα αμερικανικά F-22 και F-35. Διαθέτει στοιχεία απόκρυψης ίχνους (σχήμα, απόκρυψη κινητήρων, συνθετικά υλικά, απορροφητική επικάλυψη-βαφή κ.τ.λ.), γνωστά ως "stealth". Σε αυτή τη λογική κινείται και η ενσωμάτωση των όπλων του σε 2 αποθήκες, εσωτερικά στην άτρακτο και πιθανώς σε ακόμη 2 θέσεις στις βάσεις των ημιπτερύγων.

Το σχήμα του είναι αρκετά πεπλατυσμένο, είναι δικινητήριο και θα διαθέτει όπως λέγεται 5 ραντάρ, (μεταξύ αυτών και στα χείλη προσβολής των πτερύγων), σε διάφορες ζώνες συχνοτήτων. Έχει δυνατότητα υπερηχητικής πτήσης χωρίς μετακαύση, έχει λόγο ώσης/βάρους περίπου 1,4, αλλά οι κινητήρες του θα αλλάξουν αφού οι κανονικοί του ακόμα είναι στο στάδιο δοκιμών. Οι κινητήρες δεν στηρίζονται στους παλαιότερους Saturn 117S, παράγουν μεγαλύτερη ώση και διαθέτουν περίπλοκο σύστημα αυτοματοποίησης για διευκόλυνση στους διαφορετικούς τρόπους χειρισμού του σκάφους. Οι ακριβείς προδιαγραφές των νέων κινητήρων είναι ακόμη μυστικές.

Το αεροσκάφος θα διαθέτει σύστημα θερμικής απεικόνισης "OLS-50M", με δυνατότητες ανίχνευσης στόχων χαμηλού Η/Μ ίχνους, εξελιγμένη ζεύξη δεδομένων, εξελιγμένο σύστημα ηλεκτρονικού πολέμου/συλλογής πληροφοριών (ELINT) καθώς και σύστημα ηλεκτρονικής "βοήθειας" (συνεργασίας) του πιλότου, ώστε να τον ελαφρύνει από κάποια καθήκοντα και να του επιτρέπει να συγκεντρώνεται στην αποστολή του (e-cockpit), εν είδει τεχνητής νοημοσύνης του σκάφους[9]. Οι αποστολές που θα αναλαμβάνει το αεροσκάφος θα είναι τόσο αεροπορικής υπεροχής, όσο και αποστολές στη γραμμή μετώπου (βομβαρδισμοί κ.τ.λ.).






Ανάπτυξη
Η ανάπτυξή του πήρε αρκετά χρόνια, λόγω προφανώς οικονομικών προβλημάτων αλλά και τεχνικών, ενώ τα τελευταία χρόνια υπήρξε μια επιτάχυνση των διαδικασιών μετά από "υψηλές παρεμβάσεις", αφού πρόκειται εκτός των άλλων και για ένα πρόγραμμα διαφήμισης τεχνολογίας για μια χώρα, που πολλά από τα έσοδά της, προέρχονται από την πώληση όπλων.

Έχοντας το πλεονέκτημα του "δεύτερου", οι Ρώσοι μάλλον, πέτυχαν να κατασκευάσουν ένα αεροσκάφος ανώτερο των αμερικανικών, αφού είχαν αρκετό καιρό στην διάθεσή τους να αναλύσουν τα αμερικανικά σχέδια και να εντοπίσουν τυχούσες αδυναμίες. Βέβαια έχοντας ως δεδομένο ότι πολλά από τα χαρακτηριστικά και τις ικανότητες του αεροσκάφους F-22 είναι διαβαθμισμένα, η συγκριτική αποτελεσματικότητα του συγκεκριμένου οπλικού συστήματος αποτελεί θέμα συζήτησης. Σύμφωνα με τα υπάρχοντα δεδομένα, έχουν κατασκευαστεί τουλάχιστον τρία πρωτότυπα, τα οποία θα χρησιμοποιηθούν για πτητικές δοκιμές, επέκταση του φακέλου πτήσης και δοκιμές εδάφους. Αν και επισήμως αναφέρεται ότι το αεροσκάφος θα μπει σε υπηρεσία το 2015 με την Ρωσική πολεμική αεροπορία, η πραγματική ημερομηνία εισόδου αναμένεται να είναι πολύ αργότερα, με δεδομένα και τα αντίστοιχα προγράμματα ανάπτυξης αμερικανικών αεροσκαφών όπως το F-22 και F-35. Ουσιαστικά το αεροσκάφος βρίσκεται σε φάση αναπτυξιακού πρωτοτύπου/ αεροσκάφους προπαραγωγής, έχοντας πολύ δουλειά να γίνει σε ότι αφορά την βελτιστοποίηση του εξωτερικού σχήματος/επικαλύψεων (βελτιστοποίηση χαρακτηριστικών χαμηλής παρατηρησιμότητας), την ολοκλήρωση και των ηλεκτρονικών συστημάτων για τα αεροσκάφη παραγωγής και την ολοκλήρωση και ανάπτυξη της νέας γενιάς όπλων για το αεροσκάφος. Το γεγονός αυτό δεν ακυρώνει την τεράστια προσπάθεια των Ρώσων σχεδιαστών, καθώς το παρόν πρότυπο αποτελεί σημαντικό βήμα εξέλιξης σε σχέση με την υπάρχουσα γενεά ρωσικών αεροσκαφών Su-27/30/33/35, καθώς συνδυάζει τα χαρακτηριστικά των αεροσκαφών πέμπτης γενεάς (χαμηλή παρατηρησιμότητα/υπερευελιξία, ολοκληρωμένα ηλεκτρονικά συστήματα υψηλής αντίληψης κατάστασης του χώρου (situation awareness).

Παραγωγή - Εξαγωγές
Το T-50 σε πτήση στις αεροπορικές επιδείξεις MAKS 2011
Ο αρχικός σχεδιασμός περιλαμβάνει την κατασκευή τουλάχιστον 500 αεροσκαφών. Από αυτά 250 προορίζονται για την Ρωσική αεροπορία (200 μονοθέσια και 50 διθέσια)και 250 προορίζονται για την Ινδική αεροπορία (50 μονοθέσια και 200 διθέσια). Αν και η τελική παραγωγή θα εξαρτηθεί και από την οικονομική κατάσταση των κρατών αυτών, εντούτοις θεωρείται ότι οι αριθμοί αυτοί δεν θα μειωθούν, ιδίως σε ότι αφορά τις παραγγελίες της Ινδικής αεροπορίας. Επιπλέον αν και το αεροσκάφος δεν έχει φθάσει σε φάση παραγωγής και είναι ακόμη με την μορφή αναπτυξιακού πρωτοτύπου έχει προσελκύσει το ενδιαφέρον άλλων αεροποριών, όπως του Βιετνάμ. Το αεροσκάφος μπορεί δυνητικά να εξαχθεί σε όλες τις χώρες που διαθέτουν εξελιγμένες μορφές του SU-27, οι οποίες ξεπερνάνε τις 10.






Επιπλέον τεχνικά χαρακτηριστικά
Т-50 3 views.svgT50-PAK FA.jpg
Μαχητικό 5ης γενιάς
βάρος απογείωσης (50% καύσιμα + βλήματα) 26.000 kg
βάρος απογείωσης (100% καύσιμα + βλήματα) 33.990 kg
μεγ. βάρος απογείωσης 37.000 kg
Εσωτερικά μεταφερόμενα καύσιμα 7.500 kg
Ωφέλιμο φορτίο εσωτερικά 1.840
Ωφέλιμο φορτίο μέγιστο 2.260
Ταχύτητα ταξιδιού, 1,8-2 Mach
Ταχύτητα supercruise 1,4-1,8 Mach
Εμβέλεια: Τουλάχιστον εφάμιλλη της γενιά των Su-27/35
Όρια φόρτισης 10-11 g (τουλάχιστον 9 g)
"υπογραφή" ραντάρ (ίχνος αεροσκάφους RCS, 0,05-0,5 m2 μετωπικά. Με βάση την παρούσα σχεδίαση το ηλεκτρομαγνητικό ίχνος θα είναι σημαντικά υψηλότερο πλευρικά και από την οπίσθια κάτοψη.Το αυξημένο ίχνος στο οπίσθιο και το κάτω τόξο έχει οδηγήσει σε σκέψεις για αντικατάσταση των συμβατικών εξαγωγών καυσίμων με άλλες κατευθυνόμενης ώσης τετράγωνου σχήματος. Η αλλαγή αυτή αν και αναμένεται να μειώσει την αποδιδόμενη από τους κινητήρες ώση, εντούτοις βελτιώνει τα χαρακτηριστικά χαμηλής παρατηρησιμότητας του αεροσκάφους, ιδίως από το κατώτερο τόξο.